Oyuncak;

Oyuncağın tarihi insanlık tarihi kadar eskidir. İlk çağda mağara duvarlarına resimler çizerken kullanılan taşlar bugünkü boya kalemlerinin ataları olarak oyuncak sayılmaktadır.

Oyuncağın Tarihçesi;

Tarihte bilinen ilk oyuncaklar Mısırlılar'a aittir. Milattan Önce 5. yüzyılda Mısırlı çocukların tahta atlarla oynadıklarına dair arkeolojik bilgiler edinilmiştir. Milattan Önce 2. yüzyılda ise Mısır'da topaç, misket biliniyormuş. Yine aynı dönemlere ait Firavun mezarlarında oyuncak bebekler bulunmuştur. Eski Yunan, Roma ve Çin'de de kilden yapılıp fırınlanmış, hareketli kol bacaklara sahip bebekler yapıldığı bilinmektedir. Seri olarak üretilen ilk tahta bebekler ise 1700'lerin Almanyasına aittir. Türk tarihinde satılmak üzere yapılan oyuncaklar ise Osmanlı döneminde ortaya çıkıyor. Eyüp'te hayvan bağırsağından yapılmış balonlar, tahta topaçlar, çemberler, tefler, toprak düdükler satıldığı da bilinmektedir.

Ancak 20-21. yüzyıllarda teknolojik dijital oyuncaklar bütün bu doğal oyun ve oyuncakları ikinci plana atmıştır.

Oyuncak Nedir?

Çocukların gelişim basamakları boyunca hareketlerine düzen getiren zihinsel, bedensel, psiko-sosyal gelişimlerinde yardımcı olan hayal gücünü ve yaratıcı yeteneklerini geliştiren tüm oyun malzemelerine 'oyuncak' denir.
Çocuklar için büyük öneme sahip olan oyuncaklar , çocukların oynarken eğlenmesine yardımcı olduğu gibi renk, boyut, şekil, biçim gibi kavramları da öğrenmelerine yardımcı olur.
Çocuk arkadaşları ile birlikte oynarken paylaşmayı, beklemeyi, iş birliği yapmayı öğrenebilir. Oyuncağı bozarak, kırarak, birleştirerek hem meraklarını giderirler hem de objelerin özelliklerini inceler ve keşfederler...

Oyuncakların Nitelikleri Neler Olmalıdır;

• Çocuğun merak uyandıracak ve ilgisini çekecek nitelikte olmalıdır.
• Çocuğun kullanacağı her oyuncak kas kuvvetiyle orantılı olmalı ve çocuğa zarar verecek nitelikte olmaması gerekir.
• Sökülüp, takılabilir cinsten olmalıdır ve çocuk öğrenmek ve araştırmak istediğinde oyuncağı kırmak yerine sökebilmelidir.
• Çocuğun sağlığına zarar vermeyecek boya ve verniklerle boyanmış olmalıdır.
• Çocuğun dil, zeka, yaratıcılık, beden ve kas gelişimine yardımcı olacak nitelikte olmalıdır.
• Çocuğun özgürce oynamasının yanı sıra çocukta gözlem, deneyim, keşfetme isteğini uyandırmalı, sosyal ilişkilerinin gelişmesine katkıda bulunmalıdır.
• Çocuğun sözlü ifade, okuma-yazma ve matematik öncesi kavramları geliştirici nitelikte olmalıdır.
• Oyuncaklar, sade, ayrıntıları az, iyi zımparalanmış, köşeleri yuvarlak ve küt olmalıdır.
• Çocuğun yaş, gelişim düzeyi ve boyuna uygun büyüklüklerde ve kullanışlı olmalıdır.
• Dayanıklı sağlam olmalıdır.
• Paylaşma duygusunu geliştirici olmalıdır.
• Bakım, tutum, onarımı kolay ve temizlenebilir nitelikte olmalıdır.
• Yapı ve işleyiş bakımından kolay anlaşılır nitelikte olmalıdır. Çocuğun hoşuna gidecek renkte ve yapıda olmalıdır.
• Göze hoş görünmeli, yapısı ve biçimi zevkli olmalıdır

Eğitici oyuncakların çocuğun gelişimine etkileri;

Bilişsel gelişimin desteklenmesinde eğitici oyuncakların önemi;
- Çocuğun düşünme, bilme, algılama, tanıma, soyutlama, gruplama, kavram geliştirme, hatırlama gücü, akıl yürütme, akılda tutma, dikkatini yoğunlaştırma, organlar arası eşgüdüm, problem çözme, yaratıcılık, gibi pek çok becerinin gelişmesini sağlar.
- Eğitici oyuncaklarla çocuklar, olaylar ve objeler, neden-sonuç ilişkileri, benzerlik, parça- bütün gibi ilişkiler kurarak veya onların belli bir özellik ya da oluş sırasına göre sıralayarak, gruplayarak zihinsel yeteneklerini geliştirirler.

Problemlere deneme- yanılma yoluyla çözümler bulmasını sağlar.

- Eğitici oyuncaklar, çocukların çeşitli renk, boyut ve şekil kavramlarına, sayısal, yazınsal kavramlardan haberdar olmalarına yardımcı olurlar.
- Çocuk oyuncakları sayesinde eşyaların mekândaki durumlarını da tanır. (orada, arkada, yanda v.b) yani çocukta mekân kavramı gelişir.

Dil gelişiminin desteklenmesinde eğitici oyuncakların önemi;

- Grupla oynanan eğitici oyuncaklar çocukların birbirleri ile iletişim kurmalarını sağlar. Bu da çocukların alıcı ve ifade edici dil becerilerinin gelişimine katkı sağlar.
- Çocuğun dil gelişimini desteklemek için hazırlanmış eğitici oyuncaklarla çocuk, yeni kelimeler öğrenir, bir durumu ya da olayı anlatma, soru sorma, cevap verme becerileri geliştirir.
- Verilen görsel ya da sözel ipuçları ile hikaye anlatma, resimli kartlarla yeni hikayeler oluşturma, dilimizi doğru kullanma becerileri gelişir.

Sosyal ve Duygusal gelişiminin desteklenmesinde eğitici oyuncakların önemi;

- Eğitici oyuncaklarla oynamak, bağımsızlık, kendine güven duygularını geliştirir.
- Çocuğun başladığı bir işi sürdürebilme ve sonuçlandırma becerisi kazanmasına yardımcı olur.

Arkadaş grubu ile oynama, paylaşma, yardımlaşma, işbirliği yapabilme, sırasını bekleme, kurallara uyma, kazanma, kaybetme, rekabet gibi sosyal becerilerin gelişmesine yardımcı olur.

- Eğitici oyuncaklarla oynarken çocuk duygularını da ifade etme olanağı bulur. Yapabildiğinde, kazandığında ya da bitirdiğinde sevinç, bunun tam tersinde kızgınlık, öfke, şaşkınlık gösterir. Duygularını dile getirir. Çocuk hem oyun oynadığı, hem de bir gruba dahil olduğu için mutlu olur
- Bunların dışında çocukların öz bakım becerilerini destekleyen eğitici oyuncaklar hazırlanarak, giyinme, soyunma, bağcık bağlama gibi kişisel ve çevre temizliği konularında davranış ve duyarlılık kazanmaları sağlanabilir.

Psiko motor gelişiminin desteklenmesinde eğitici oyuncakların önemi;

- Eğitici oyuncaklar, parmak ve el kaslarının etkili olarak kullanılması, el-göz koordinasyonu gibi becerilerin gelişimini destekler.
- Küçük kasların motor gelişimine katkı sağlar.

Gelişimin her alanını desteklemesi açısından eğitici oyuncaklar, farklı yaş ve gelişim düzeyindeki tüm çocuklar için çok önemlidir.